وقتی اونس پایین میآید، دلار کمی بالا میرود، اما طلا عقب مینشیند؛ باید ترسید یا فرصت دید؟
امشب، یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، عددی جلوی چشم ماست که برای خیلیها فقط یک قیمت است، اما برای کسی که سالها با طلا زندگی کرده، یک علامت است:
طلای ۱۸ عیار حوالی ۱۹۰٬۵۶۸٬۰۰۰ ریال؛ با کمترین قیمت ۱۹۰٬۵۶۸٬۰۰۰ ریال، بیشترین قیمت ۱۹۴٬۷۲۳٬۰۰۰ ریال و تغییر بازه منفی ۲٬۴۲۴٬۰۰۰ ریال.
برای نسل ما، طلا فقط فلز زرد نبود. طلا همان جایی بود که وقتی ریال بیقرار میشد، وقتی قیمت ماشین و خانه و خوراک هر روز عوض میشد، وقتی آدم احساس میکرد حاصل کارش در حال آب شدن است، به آن پناه میبرد. خیلیها حتی با چند گرم، چند سوت، یا یک شمش کوچک، فقط میخواستند به خودشان بگویند: «حداقل بخشی از زحمتم را نجات دادم.»
اما این روزها یک سؤال جدی در ذهن خیلیها شکل گرفته است:
چرا وقتی تقریباً همهچیز در ایران گران میشود، طلا کمی عقب نشسته؟ آیا چیزی در حال تغییر است؟
پاسخ کوتاه این است: نه، لزوماً بنیاد ماجرا عوض نشده؛ اما بازار طلا وارد یک فاز حساس شده است. فازی که در آن آدم عجول ممکن است بد بخرد، آدم ترسو ممکن است جا بماند، و آدم منظم میتواند از همین نوسان، دارایی امنتری بسازد.
چه اتفاقی افتاده است؟
در بازار جهانی، اونس طلا در روزهای اخیر تحت فشار قرار گرفته است. گزارشهای رویترز نشان میدهد افت اخیر طلا بیشتر به چند عامل گره خورده: قویتر شدن دلار، بالا رفتن بازدهی اوراق خزانهداری آمریکا، و کاهش امید بازار به کاهش نرخ بهره. وقتی سود اوراق بالا میرود، نگهداری طلا که سود دورهای ندارد، برای بخشی از سرمایهگذاران جهانی موقتاً کمجذابتر میشود. از طرف دیگر، تنشهای ژئوپلیتیکی و رشد قیمت انرژی، نگرانی تورمی ایجاد کرده و همین باعث شده بازار احتمال دهد بانکهای مرکزی، مخصوصاً فدرال رزرو آمریکا، نرخ بهره را دیرتر پایین بیاورند.
در ایران اما داستان همیشه دو موتور دارد: اونس جهانی و دلار داخلی. امروز برخی منابع داخلی اونس جهانی را حوالی ۴۵۴۰ تا ۴۵۴۱ دلار گزارش کردهاند و همزمان بازار داخلی با دلار حوالی ۱۸۰ هزار تومان روبهرو بوده است. یعنی اگر اونس جهانی پایین بیاید، حتی اگر دلار کمی بالا برود، ممکن است قیمت طلای داخلی برای مدتی عقبنشینی کند یا حداقل رشد نکند.
اما این را باید دقیق دید: پایین آمدن چندروزه یا چنددرصدی طلا الزاماً به معنی «تمام شدن نقش طلا» نیست. تورم داخلی هنوز بالاست؛ طبق گزارشهای منتشرشده از دادههای بانک مرکزی، تورم دوازدهماهه منتهی به فروردین ۱۴۰۵ حدود ۵۰.۶ درصد اعلام شده است. وقتی تورم در چنین سطحی قرار دارد، کاهش کوتاهمدت طلا بیشتر شبیه نفسگیری بازار است، نه پایان داستان محافظت از ارزش دارایی.
این وضعیت فقط برای ایران نیست
ترکیه هم سالهاست تجربهای شبیه ما دارد: تورم، بیاعتمادی به پول ملی، و پناه بردن مردم به طلا. شورای جهانی طلا در گزارشی درباره ترکیه نوشته که از ابتدای ۲۰۲۰، تقاضای سکه و شمش در ترکیه بهطور متوسط ۹ درصد از کل تقاضای جهانی سکه و شمش را تشکیل داده؛ بیش از دو برابر سهم این کشور در دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰. این یعنی وقتی مردم حس میکنند پول ملی آرامآرام ارزشش را از دست میدهد، طلا از یک کالای تزئینی به ابزار بقا تبدیل میشود.
در آرژانتین هم بعد از سالها بیثباتی ارزی، مردم عادت داشتند برای حفظ ارزش دارایی به دلار پناه ببرند؛ اما در سالهای اخیر خرید طلا هم برای پساندازکنندگان کوچک جذابتر شده، چون بخشی از مردم به دنبال داراییای هستند که کمتر درگیر تصمیمهای ناگهانی سیاستگذار شود.
لبنان نمونه تلختری است. در کشوری که بحران بانکی، تورم و بیاعتمادی عمومی به سیستم مالی عمیق شده، طلا برای بخشی از مردم دیگر فقط «پناهگاه امن» نیست؛ گاهی تنها پناهگاه باقیمانده است.
درس مشترک این کشورها ساده است:
وقتی اعتماد به پول ملی آسیب میبیند، طلا یکشبه مهم نمیشود؛ آرامآرام به زبان مشترک مردم برای حفظ ارزش زندگی تبدیل میشود.
پس الان باید خرید یا صبر کرد؟
جواب حرفهای این نیست که «همین الان همه پولت را طلا کن» یا «دست نگه دار تا کف قطعی بیاید». در بازار طلا، کسی که دنبال کف مطلق است معمولاً یا نمیخرد، یا وقتی میخرد که بازار دوباره هیجانی شده است.
به قول وارن بافت، سرمایهگذار باید وقتی دیگران طمعکارند محتاط باشد و وقتی دیگران ترسیدهاند، با عقل و حسابوکتاب فرصت را ببیند. منظور این نیست که بیمحابا خرید کنیم؛ منظور این است که احساسات جمعی را با واقعیت اشتباه نگیریم.
ری دالیو هم سالهاست طلا را نه برای هیجان، بلکه بهعنوان یک ابزار تنوعبخشی در سبد دارایی مطرح میکند؛ او در اظهارنظرهای اخیر، محدودهای مثل ۵ تا ۱۵ درصد از پرتفوی را برای طلا قابل دفاع دانسته است. این عدد برای همه یکسان نیست، اما پیامش روشن است: طلا باید بخشی از سیستم دفاعی دارایی باشد، نه تمام زندگی مالی یک فرد.
تکنیک بازاریها: پلهای بخرید، اما بیبرنامه نه
در بازار سنتی طلا یک جمله قدیمی هست:
طلا را با ترس نفروش، با طمع نخر.
اگر قصد شما حفظ ارزش پول است، بهترین رفتار معمولاً خرید پلهای است. یعنی به جای اینکه کل سرمایه را در یک قیمت وارد کنید، پول را به چند بخش تقسیم کنید.
برای مثال:
اگر ۱۰ میلیون تومان دارید، دنبال نوسانگیری نباشید. یک شمش کوچک یا مقدار کم طلا بخرید و هدفتان فقط شروع عادت پسانداز فلزی باشد.
اگر ۱۰۰ میلیون تومان دارید، آن را به سه بخش تقسیم کنید؛ یک بخش امروز، یک بخش اگر قیمت کمی پایینتر آمد، و بخش سوم اگر بازار دوباره نشانه برگشت نشان داد.
اگر ۵۰۰ میلیون تومان دارید، علاوه بر خرید پلهای، حتماً بخشی را نقد نگه دارید تا در روزهای افت هیجانی، قدرت خرید داشته باشید. سرمایهگذار حرفهای همیشه گلوله آخر را نگه میدارد.
اگر ۱ میلیارد تومان دارید، فقط قیمت لحظهای را نبینید؛ اختلاف خرید و فروش، اجرت، مالیات، اصالت، قابلیت نقدشوندگی و فاکتور معتبر را هم حساب کنید. در این سطح، اشتباه کوچک در انتخاب نوع طلا میتواند چند ده میلیون تومان هزینه پنهان بسازد.
اگر ۲ تا ۵ میلیارد تومان دارید، خریدتان باید شبیه مدیریت خزانه باشد، نه خرید احساسی. زمانبندی، تقسیم بین شمشهای کوچک و متوسط، بررسی فروشپذیری، و نگهداری امن اهمیت بیشتری از چند درصد نوسان روزانه دارد.
چند رمز و راز بازاری و فوت کوزه گری برای خرید بهتر شمش طلا و نقره
اول: فقط قیمت تابلو را نگاه نکنید.
در بازار واقعی، قیمت خرید مهم است، اما قیمت فروش دوباره مهمتر است. طلایی که امروز ارزان میخرید ولی فردا با اختلاف زیاد از شما میخرند، الزاماً خرید خوبی نیست.
دوم: اجرت و هزینه پنهان را جدی بگیرید.
برای سرمایهگذاری، شمش معمولاً از زیورآلات منطقیتر است، چون هدف شما زیبایی نیست؛ هدف حفظ ارزش است. هرچه اجرت ساخت و هزینههای اضافه کمتر باشد، پول بیشتری واقعاً وارد خود فلز شده است.
سوم: اصالت را قربانی قیمت نکنید.
در بازارهای تورمی، همیشه کالای بینام، بدون فاکتور، یا با عیار نامطمئن زیاد میشود. شمش سرمایهای باید قابل استعلام، دارای مشخصات دقیق، بستهبندی امن، و قابل پیگیری باشد. در طلا وست، موضوع اصالتسنجی و پارامترهای امنیتی دقیقاً برای همین نگرانی طراحی شده است؛ چون خریدار نباید بعد از خرید، تازه نگران واقعی بودن داراییاش شود.
چهارم: نقره را هم فقط به چشم «طلای ارزانتر» نبینید.
نقره نوسان بیشتری دارد و بخشی از تقاضای آن صنعتی است. میتواند فرصتساز باشد، اما رفتار آن با طلا یکی نیست. برای کسی که تازه شروع کرده، طلا ستون اصلی است و نقره میتواند نقش مکمل داشته باشد.
پنجم: در روزهای هیجانی نخرید.
وقتی همه در صف خرید هستند، فروشنده قیمت را تعیین میکند. وقتی همه مرددند، خریدار باهوشتر میتواند انتخاب کند. امروز اگر بازار کمی عقب نشسته، دقیقاً زمانی است که باید بررسی کرد؛ نه اینکه کورکورانه حمله کرد یا از ترس فرار کرد.
آینده اونس چه میشود؟
هیچکس آینده را با قطعیت نمیداند. اما پیشبینیهای بزرگ بازار هنوز بهطور کامل نزولی نشدهاند. جیپی مورگان پیشبینی کرده طلا تا پایان ۲۰۲۶ میتواند به محدوده ۶۳۰۰ دلار برسد؛ دلیل اصلی آن تقاضای بانکهای مرکزی و سرمایهگذارانی است که دنبال تنوعبخشی و فاصله گرفتن از داراییهای کاغذی هستند. گلدمن ساکس هم پیشبینی پایان ۲۰۲۶ خود را به ۵۴۰۰ دلار افزایش داده و UBS نیز هدفهای بالاتری مثل ۶۲۰۰ دلار برای بخشهایی از ۲۰۲۶ مطرح کرده، هرچند سناریوی نزولی هم در صورت تغییر سیاستهای پولی و آرام شدن ریسکهای جهانی وجود دارد.
پس تصویر کلی این است:
کوتاهمدت، طلا ممکن است همچنان نوسان کند.
میانمدت، اگر دلار جهانی قوی بماند و نرخ بهره بالا بماند، فشار روی اونس ادامه دارد.
بلندمدت، تا وقتی دولتها بدهی میسازند، پول چاپ میکنند، جنگ و تحریم و بیاعتمادی وجود دارد، طلا هنوز دلیل محکمی برای ماندن در سبد دارایی دارد.
جمعبندی: نه ترس، نه هیجان؛ نظم
اگر امروز طلا پایین آمده، برای کسی که فقط دیروز خریده شاید ناراحتکننده باشد. اما برای کسی که میخواهد آینده پنجساله زندگیاش را از تورم جدا کند، این عقبنشینی میتواند یک فرصت بررسی باشد.
طلا قرار نیست هر روز شما را خوشحال کند.
طلا قرار است در روزهای بد، شما را تنها نگذارد.
در چنین بازاری:
نه همه سرمایه را یکجا وارد کنید.
نه منتظر کف خیالی بمانید.
نه به کانالهای هیجانی تکیه کنید.
نه کالای بدون اصالت بخرید.
آرام، پلهای، با فاکتور معتبر، با اصالتسنجی، و با نگاه بلندمدت خرید کنید.
در اقتصادی که تورم هنوز بالاست، تصمیم اشتباه این نیست که طلا بخرید؛ تصمیم اشتباه این است که بدون برنامه بخرید، یا از ترس نوسان چندروزه، کل مفهوم حفظ ارزش دارایی را فراموش کنید.
شمش طلا و نقره طلا وست برای همین نگاه ساخته شده است: خرید دقیق، امن، قابل اصالتسنجی و مناسب کسانی که میخواهند داراییشان فقط عددی در حساب بانکی نباشد.
منابع
- رویترز؛ افت طلا به دلیل رشد دلار، بازدهی اوراق و نگرانی از نرخ بهره.
- رویترز؛ تعویق انتظارات کاهش نرخ بهره توسط Goldman Sachs و BofA.
- اقتصادنیوز و اقتصادآنلاین؛ قیمت اونس جهانی و طلای ۱۸ عیار در ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵.
- گزارشهای داخلی از نرخ تورم فروردین ۱۴۰۵ بر اساس اعلام بانک مرکزی.
- World Gold Council؛ رفتار تقاضای سکه و شمش طلا در ترکیه.
- Buenos Aires Times؛ رشد علاقه پساندازکنندگان آرژانتینی به خرید طلا.
- Euronews؛ نقش طلا در بحران اقتصادی لبنان.
- Berkshire Hathaway Letter 1986؛ نقلقول وارن بافت درباره ترس و طمع در سرمایهگذاری.
- گزارشهای بازار درباره دیدگاه Ray Dalio نسبت به طلا بهعنوان ابزار تنوعبخشی.
- رویترز؛ پیشبینیهای JP Morgan، Goldman Sachs و UBS برای قیمت طلا در ۲۰۲۶.